آیا می دانید با دوره های آموزشی Vchess می توانید از 0 تا 100 شطرنج را در خانه فرا بگیرید؟

سوالات شطرنجی قسمت یادگیری

به قسمت سوالات شطرنجی قسمت یادگیری خوش آمدید برای دیدن پاسخ برو روی سوال مورد نظر کلیک کنید :

علاقه مندان می توانند سوالات شطرنجی خود را در انتهای همین پست ارسال کنند تا آخر هر هفته سوالات آنها همراه جواب در این صفحه قرار گیرد.

چه مدت زمان می برد تا من یا فرزندم یک استاد بزرگ شویم ؟
باسلام و وقت بخیر خدمت شما و دوست داران شطرنج
سوالی که مطرح شد یکی از سوالاتی است که حتما ذهن هر فردی که وارد عرصه شطرنج می شود را در گیر می کند.درپاسخ به این سوال باید کمال دقت را شما در شناخت پارامترهای ارزیابی بازیکن داشته باشید که من این پارامتر هارا به صورت زیر برای شما اولویت بندی می‌کنم :

  • سطج فعلی بازیکن چه میزان است (می توان به ریت فرد تکیه کرد)
  • سن بازیکن چند سال است .
  • ضریب هوشی بازیکن در چه میزانی است (می توانید به تست هوش ریون اکتفا کنید )
  • زمان آزادی که بازیکن می تواند برای شطرنج بگذارد در چه میزان است .
  • آیا قدرت سرمایه گذاری برروی بازیکن را دارید (در شرایط فعلی ماهی حداقل یک میلیون (برای فقط شرکت در
    مسابقات ))
  • بازیکن می خواهد خودش شطرنج را مطالعه کند یا از مربی استفاده می کند .
  • جنسیت بازیکن چیست (مسابقات بانوان و آقایان سطحش متفاوت است )
  • و شاید ده ها سوال دیگر که باید همه آن ها را ارزیبی کرد تا بتوان به صورت دقیق به سوال شما پاسخ داد .

اما ما داشتیم افرادی که کل زندگیشان را برروی شطرنج گذاشتن و استاد نشدن و بازیکنی ۴ ساله که در شش سالگی استاد بزرگی اش را می گیرد به نام میشا اورسیوف . و نمی توان از دور گفت که دقیقا عامل اصلی موفقیت یا عدم موفقیت چیست .

اما آن موردی که کاملا روشن است این است که بازیکن باید تمامی این عوامل را باهم رشد دهد تا بتواند یک استاد بزرگ شود . نه کسی با پول تنها استاد بزرگ لایقی شده و نه کسی باعلم خالی و دست خالی استاد بزرگ شده است . نه کسی بدون تمرین استاد بزرگ شده و نه کسی فقط با حل تمرین . در نهایت توصیه من این است برای ارزیابی دقیق این پارامتر ها به یک مربی توانا و به صورت حضوری رجوع کنید و از او بخواهید هنرجو را مورد ارزیابی قرار دهد .

تفاوت مسابقات بلیتز ، سریع و استاندارد چیست ؟
سلام ، وقتتان بخیر
مسابقات شطرنج را میتواند از دید های مختلف دسته بندی کرد مثلا یک مسابقه می تواند ریتد باشد یک مسابقه ریتد نباشد و….. یکی از این انواع دسته بندی ,دسته بندی براساس مدت زمانی است که هر بازیکن دارد .در حال حاظر طبق قوانین ۲۰۱۸ و قبل از آن مسابقات به سه دسته زیر تقسیم می شوند :

  • برق آسا (Blitz)
  • سریع (Classic)
  • فکری (Standard)

اما این نحوه دسته بندی به چه صورت است . طبق قوانین اگر جمع مدت زمان فیشر و زمان اصلی از ده دقیقه تا صفر باشد به آن مسابقات بلیتز یا برق آسا می گویند . اگر مدت زمان فیشر و زمان اصلی جمعشان بین ۱۰ تا ۶۰ دقیقه باشد به آن مسابقات کلاسیک یا سریع گویندو اگر مدت زمان از ۶۰ دقیقه تا بیشتر از ۶۰ دقیقه باشد به آن مسابقات استاندارد یا فکری می گویند .

براین اساس هربازیکن سه ریتینگ متفاوت در فیده برای خویش دارد .و اما نحوه محاسبه زمان : زمان فیشر برحسب ثانیه در ۶۰ ضرب می شود به علاوه زمان اصلی می گردد برای مثال : اگر مسابقه ما ۵ دقیقه زمان اصلی اش باشد و ۶ ثانیه زمان فیشر (زمان فیشر چیست ؟) آن باشد آنگاه می گوییم : ۵دقیقه + x 60 ثانیه (۶) = ۱۱ دقیقه در نتیجه بازی ما یک بازی سریع خواهد بود . اما این دسته بندی ها یه سری تفاوت را ایجاد می کنند که باید بدانید

  • در مسابقات بلیتز و سریع ثبت حرکات اجباری نیست در مسابقات فکری کاملا اجباری ( آموزش ثبت حرکات در شطرنج )
  • در مسابقات بلیتز و سریع یک بار حرکت غیر قانونی را طبق قوانین ۲۰۱۷ باخت می زدن اما در مسابقات فکری تا
    دوبار احازه حرکت غیر قانونی رادارید .

توجه داشته باشید در قوانین ۲۰۱۸ یک بار خطا را فقط در بلیتز باخت می زنند و سریع هم مانند فکری دوتا شده است .

بهترین سن برای یادگیری شطرنج چه سنی است ؟
سلام وقتتان بخیر
سوال به جا و قابل تاملی را پرسیدید . یکی از مشکلات جامعه شطرنجی امروزه ی ما همین عدم توجه به سن یادگیری در شطرنج است. برای پاسخ دقیق به این سوال من دو جواب جداگانه در نظر دارم :
۱_ در هر سنی هستید همین الان شطرنج را شروع کنید .
۲_ اگر برای فرزندانتان می خواهید شطرنج را شروع کنید از سن سه سالگی این کار را شروع کنید و این جا چند نکته مهم
بروز می کند :
الف) از همان ابتدا باید بدانید فرزند شما یک شطرنج باز و یک استاد بزرگ خواهد شد بدون تردید . بنابراین ذهن او را با مسایل دیگر درگیر نکنید مانند رفتن به کلاس موسیقی و …. و مطمن باشید او هم که بزرگ شد از راهی که برایش انتخاب کرده اید کاملا راضی خواهد بود .
ب) این نکته از نکته قبلی هم مهم تر است .سعی کنید یک مربی کار بلد را پیدا کنید که روش تدریس به بچه ها را بلد باشد من به شخص خودم را می گویم به هیچ وجه نمی توانم به بچه های زیر ۵ سال تدریس کنم و این یعنی باید مربی خلق و خوی بچه ها را درک کند اگر مربی را درست انتخاب نکنید انگاه تمام نقشه ها و آینده شطرنجی فرزندتان را نابود کرده اید پس خوب تحقیق کنید و خوب بگردید .

شاید توی ذهنتون بگید ایا این شکنجه نیست که من دارم فرزندم را از ۳ سالگی می فرستم شطرنج . جواب من اینه خیر شما دارید بزرگ ترین لطف را در حق او می کنید . واکسن هم اولش سخت است اما مشکلات اینده ما را رفع می کند. پس با خیال اسوده کار را شروع کنید و مطمن باشید اگر پیگیر باشید در بدترین شرایط یعنی اگر فرزندتان از ضریب هوشی پایین هم زرخوردار باشد در ده سالگی استاد خواهد شد . نمونه بارزش میشا اورسلیف روسی است .که در سن ۶ سالگی استاد بزرگ خواهد شد .

پس سرمایه گذاری کنید تا نتیجه بگیرید 🌹

شروع بازی را چگونه مطالعه کنیم ؟
سلام
حتما شما هم این ضرب المثل را شنیدین خشت اول چون نهد معمار کج تا ثریا می رود دیوار کج و من از این ضرب المثل در جای جای آموزش های خودمون بار ها استفاده کردم . در بازی شطرنج هم این قانون حاکم است اما بعضی ها خیلی خیلی به شروع بازی علاقه دارند در صورتی که اصلا هنوز بنا نشده اند ….!! منظور من چیست ؟ شما قبل از اینکه بخواهید وارد سه مرحله شطرنج بشین باید اول بدونین خشت چیه , ملات ساختمانی چیه و ابزار بنایی را به خوبی بشناسید حالا این ابزاری که ما باهاشون توی شطرنج کارداریم هنر محاسبه و ترکیب هست. استاد بزرگ. قایم مقامی در یکی از گفت و گوهای خود تاکید کرد تا ریت ۲۱۰۰ اصلا شروع بازی کاملی نیاز نیست و شناخت کلی ان کافی است . بله و من هم این حرف را تایید می کنم . (شما می توانید برای مطالعه بیشتر به آموزش شروع بازی شطرنج مراجعه کنید)

در شطرنج تا زمانی که شما به ریت ۱۹۰۰ نرسیده باشید اصلا بنا نیستید . پس اول باید تاکتیک و محاسبات خودتان را تقویت کنید . (اگر با نحوه کار کردن تاکتیک و محاسبه آشنا نیستید به دو سوال بعد مراجعه کنید ) . بعد از آنکه شما توانستید تاکتیک و محاسبات خودتون تقویت کنید آنگاه به شروع بازی نیازمندید . اگر می خواهید شروع بازیتان تقویت شود باید :

  • شروع بازی های مورد علاقه تان را انتخاب کنید .
  • منبع آموزشی خودتان که اگر کتاب فارسی می خواهید کتاب اقای عباس لطفی را من پیشنهاد می کنم ولی در ریت بالا
    به کارتان نمی آید و باید سراغ کتاب های لاتین بروید یا از ترم آموزشی سایت (اگر می خواهید به ترم شروع بازی بروید اینجا کلیک
    کنید
    ) بروید یا از نرم افزار های رایگان Chess king که درسایت قرار داده شده استفاده نمایید .
  • شروع بازی را حفظ نکنید و شروع بازی را با انجین یادنگیرید زه عبارتی باید دلیل هر حرکت و دلیل اشتباه حرکات
    دیگر را یادبگیرید.
  • وقتی یک شاخه را یادگرفتید حدودا ۲۰۰ بازی در آن شاخه باید ببینید .
  • حالا می توانید این بازی را در مسابقات استفاده کنید و آنالیز بازی هاتون فراموش نگردد .

به قول استاد و مربی خودم بزرگترین استاد شما بازی های خود شماست 😉

شطرنج ۹۶۰ یا شطرنج بابی فیشر چیست ؟
چند سال قبل از اینکه در سال ۱۹۷۲ بابی فیشر به قهرمانی جهان برسد .عنوان کرد شطرنج استاندارد (شطرنجی که امروز بازی می شود) به انتهای خود رسیده و بسیاری از مراحل آن به صورت حفظی انجام می شود و هوش و استعداد بازیکنان و قدرت محاسبه آن ها محک نمی خورد .

در همین سال ها او از شطرنج جدیدی رونمایی کرد به نام شطرنج ۹۶۰ . در این نوع شطرنج به جز پیاده ها آرایش مهره های دیگر مانند شاه و سوار ها می توانست متفاوت باشد و هیچ یک از بازیکنان تا قبل از شروع مسابقه اطلاعی نداشتند . این کار وی باعث می شد تا مرحله اولیه شطرنج نیز دیگر به صورت خشک و حفظی نباشد . در حال حاضر اسن مسابقه از نظر فیده پذیرفته و دارای قهرمان رسمی نیز می باشد . این آرایش می تواند به صورت زیر یا حالات دیگر باشد 👇

قهرمان حال حاضر مسابقات ۹۶۰ نیز کسی نیست جز مگنوس کارلسن که توانست هیکارو ناکامورا را قاطعانه شکست دهد .بابی فیشر در کنفرانس خبری سال ۱۹۹۶ خود در بوئنوس آیرس هنگام معرفی این شطرنج جدید دلیل خود را از ابداع آن این اعلام کرد که در این بازی خلاقیت و مهارت از حافظه و آنالیز اهمیت بیشتری پیدا می‌کند.

وی مدعی شد در حال حاضر بسیاری از مسابقات حتی رقابت قهرمانی جهان میان کاسپاروف و کارپف از پیش تعیین می‌شوند در حالی که در این نوع از شطرنج تعیین بازی از قبل غیرممکن است. وی همچنین گفت بسیاری از شطرنج بازان برتر دنیا مانند آناند و کرامنیک به دلیل این که ساعت‌ها پشت کامپیوتر می‌نشینند نمره عینک بالایی دارند و بازی شطرنج امروزه به یک کار دشوار تبدیل شده‌است در حالی‌که او این شطرنج را انتخاب کرده تا کار نکند! قهرمان حال حاضر مسابقات ۹۶۰ نیز کسی نیست جز مگنوس کارلسن که توانست هیکارو ناکامورا را قاطعانه شکست دهد .

نحوه صحیح تمرین برای محاسبه چیست ؟
سلام روزتون بخیر .
یکی از اساسی ترین سوالات که همه نسبت بهش بی تفاوت اند همین سوال بسیار خوب شماست . اگر بگویم محاسبات ۹۰ درصد قدرت یک شطرنج باز را شامل می شود گزاف گویی نکرده ام . اما واقعا چگونه باید این قدرت محاسبات را افزایش داد ؟ چه تمریناتی لازم است برای پاسخ به این سوال من در همین ابتدای کار چند قانون را براتون مشخص می کنم و بعد منابع بهتون معرفی میکنم .

✅ در ابتدا شما باید دانش بنیادی تاکتیک را یادبگیرید (برای مثال تاکتیک حرکت بینابینی ,چنگال و ….. چیست ؟ )(برای مطالعه دانش بنیادی و آشنایی با آنها اینجا کلیک کنید )

✅ شما باید متناسب با سطحتون از یک الگوی خاص حل تاکتیک استفاده کنید : برای مثال اگر ریت شما حدود ۱۵۰۰ تا ۱۶۰۰ است کاری که می توانید بکنید این است که درسنامه شطرنج ۲ را تهیه کنید (برای تهیه اینجا کلیک کنید) سپس روز اول ۵ تمرین را انجام بدید روز دوم یک تمرین را به آن بیافزایید و این افزایش را تازمانی که به روزی ۳۰ تمرین برسد ادامه دهید . حالا افرادی که فعال تر هستن و به قول ما مربی ها می خواهند از فن کوزه گری هم استفاده نمایند . این افراد باید سه نوع کتاب حل تاکتیک داشته باشند :
الف ) کتاب تاکتیک شروع بازی
ب)کتاب تاکتیک وسط بازی
ج) کتاب تاکتیک آخر بازی
وحالا این الگو را روی این کتاب ها پیاده کنند . بله کارشان ۳ برابر می شود اما سرعت نتیجه گیری هم چند برابر می
گردد.
من در آخر یک سری کتاب را عنوان خواهم کرد که باید شروع کنید به یادگیری آنها .

✅ پازل ها را روی صفحه بچینند . افرادی که سعی می کنند روی خود کتاب اینکار را انجام بدن و توی مسابقات هم خیلی شرکت
نمی کنند . آنگاه “دستشان میترسد “.
بله فقط ذهن شما نباید شطرنج را یادبگیرد بلکه دست شما هم می آموزد . پس دست به مهره شوید تا ترس دستانتان هم بریزد.

✅ در کنار هرپازل باید مدت زمانی که می گذارید را بنویسید . اینکه چه مدت هرپازل وقت می خواهد ؟ این اصلا سوال درستی نیست بلکه سوال درست این است که من چقدر روی این پازل وقت گذاشته ام ؟ به عبارتی خودتان را با کتاب یا با دیگران نسنجید بلکه شما باید با خودتان رقابت دهید و پله به پله خودتان را شکست دهید . پس یک تایمر در کنارتان باشد .

✅ از پراکنده خوانی بپرهیزید . مگر نمی خواهید پیشرفت کنید در هر سه مرحله ؟ شما کاری که باید انجام دهید این است .
در کتار حل تاکتیک هایی که انجام می دهید هر هفته را یا حتی هر ماه را (وابسته به شرایطتون) به یکی از موضوعات شروع
,وسط ,آخربازی یا تحلیل بازی دیگران بگذارید . بنده خودم تا سن ۲۰ سالگی پراکنده خوانی کردم و این باعث شد بسیاری از
قدرت من کاسته شود پراکنده خوانی آفت ذهن است چون ذهن تنوع را دوست دارد اما اگر جلویش را بگیری پیشرفت می کنید .

✅ زمان مناسب را برای تمرین محاسباتتون انتخاب کنید . حواستان باشد قبل از خواب تاکتیک موجب کاهش دید و کاهش صبر شما خواهد شد اما بلافاصله بعد از بیدار شدن حل تاکتیک و پازل موجب بشاشی شما خواهد گردید و ذهنتان برای یک روز کاری آماده می شود.

✅ پازل هایی که یا تایمشان زیاد می شود یا اشتباه پاسخ می دهید را داخل یک دفتر بنویسد. در پایان یک کتاب این سوالات را دوباره حل کنید .

✅ دفتری داشته باشید برای حل تمریناتتان :داخل این دفتر از تاکتیک هایی که در حل مسله استفاده می کنید بنویسید مثلا : من در این تاکتیک قربانی دادم تا از ضعف عرض آخر استفاده و مات عربی انجام دهم . اصلا می دانید ما چرا تاکتیک حل می کنیم :
الف ) افزایش قدرت محاسبه
ب) افزایش درک شهودی
ج) افزایش سرعت محاسبه
که دقیقا با هشت گام بالا شما به آن ها خواهید رسید .سوال مهم دیگری که باید می پرسیدید این بود : آیا نرم افزار جای کتاب را می گیرد و آیا کتاب جای چیدن بازی برروی صفحه را می گیرد ؟ خیر هیچ نرم افزاری قدرت کتاب را ندارد . و حل هیچ تاکتیک و ترکیبی برروی کتاب قدرت حل آن تاکتیک برروی صفحه را ندارد و جالب تر از آن حل هیچ تاکتیک و ترکیبی برروی صفحه قدرت حل آن تاکتیک و ترکیب را در ذهن ندارد. صحبت از محاسبات ذهنی شد . شما بعد از ۵ ماه که این ۸ مرحله را انجام بدین به این قدرت هم می رسید البته اگر متداول
انجامش بدین خود محاسبات ذهنی هم یه سری روش داره که برای مشاهده آن من توصیه می کنم قسمت شطرنج برای نابینایان را مطالعه کنید (برای مشاهده این بخش اینجا کلیک کنید ) واما کتاب ها به ترتیبی که باید خوانده شوند :

✅ درسنامه شطرنج یک (برای افراد مبتدی )
✅ درسنامه شطرنج دو (ریتینگ ۱۵۰۰ تا ۱۷۰۰ یا ۱۹۰۰)
✅ هنر ترکیب در شطرنج در ریتنیگ ( ۱۵۰۰ تا ۲۰۰۰) (وسط بازی )(نوشته ماکسیم بلوخ)
✅ حل کتاب Ecc دانشنامه ترکیب ها (ریت ۱۸۰۰ تا ۲۳۰۰ )
و اما کتاب های موضوعی :
✅ کتاب تاکتیک وسط بازی پدر خواهران پولگار
✅ حل کتاب آخربازی سوزان پولگار
✅ حل کتاب تاکتیک مرتبط با شروع بازیتان که فراوان هم هست .

کدام سایت آنلاین برای بازی بهتر است ؟
سلام و وقت بخیر
سوالی که مطرح شد ,یکی از مطرح ترین سوالات نه تنها در ایران بلکه در سطح جهان است . متاسفانه بیشتر شطرنج بازان امروزه دچار این اشتباه می شوند و ظواهر شطرنج را به اصل و باطن شطرنج ترجیح می دهند .

اینکه کدام سایت بهتر است کاملا یک سوال کلیشه ای است و در جواب گفته خواهد شد . آن سایتی که برای شما راحت تر است (رابط کاربری بهتری دارد) .هرچند این سوال در ایران کمی تفاوت دارد شما باید به موارد ژیر دقت کنید :

✅ کدام سایت امکانات رایگان بیشتری در اختیار شما می گذارد . چرا که به دلیل مسایل تحریم ها ما نمی توانیم خرید از سایت های خارجی داشته باشیم
✅ توجه به سیاسات گذاری های فیلترینگ است برای مثال چندین بار فیلترینگ نرم افزار Chess.com و تحریم گوگل پلی کاربران ایرانی را اذیت کرده است . با توجه به این عوامل فعلا گروه آموزشی Vchess از سایت Lichess پشتیبانی و حمایت می کند . (آموزش کار با lichess )

درپایان باز هم تاکید می کنم اگر مسایل فرعی وجود نداشته باشندآن سلیقه شماست که کدام یک بهتر ات .سوال مهم دیگری که دوستان می پرسند این است که کدام سایت از نظر ریتینگ به ریتینگ فیده ما نزدیک تر هستند ؟
طبق تجربیات بنده از هنرجویان: ریتینگ لی چس بین ۱۵۰ تا ۲۰۰ واحد از ریتینگ فیده شما بالاتر است . در حالی که سایت chess.com حدود ۵۰ واحد از ریتینگ فیده شما بالاتر است.

چگونه می توان ادعای تساوی کرد بر اساس قانون پنجاه حرکت و یا سه بار تکرار وضعیت ؟

✅ اگر با حرکت خودمان این اتفاق می افتد حرکت را ثبت ولی انجام نمی دهیم و داور را فرا می خوانیم و ادعای خود را مطرح می کنیم

✅ اگر با حرکت حریف این اتفاق می افتد حرکت را ثبت و داور را فرا می خوانیم دو نکته در مورد این ادعا نکته اول لمس مهره نیز حق ادعا را می گیرد نکته دوم سه بار تکرار وضعیت به شرطی است که در هر سه وضعیت نوبت حرکت شرایط ان پاسان و شرایط قلعه رفتن یکسان باشد. (شما می توانید برای مطالعه بیشتر به پست قوانین تساوی در شطرنج مراجعه کنید)

«بازی دینامیک» چه معنایی دارد؟
در آخرین دوره‌ی تخصصی برگزار شده درباره «شطرنج دینامیک»، تلاش زیادی شد تا این شیوه‌ی بازی «تعریف» شود و تفاوت آن با «بازی پوزیسیونی» و یا «بازی تاکتیکی» آشکار شود. در این دوره (و دوره‌های قبلی با عنوان مشابه) به موضوعات مختلفی از جمله قواعد پوزیسیونی اشتای‌نیتز، و معرفی انواع برتری‌ها همچنین مثال‌های بسیار خوبی از «بازی دینامیک» اشاره شد.

▪️امّا اگر از شما سوال کنند که خیلی خلاصه «بازی دینامیک» را تعریف کنید؟ چه پاسخ روشنی برای آن دارید؟ همان طور که همه دوستان به خوبی می‌دانند، بازیکنان کلاسیک و قبل از جنگ جهانی دوم نظیر اشتای‌نیتز، نیمزوویچ، کاپابلانکا و باتوینیک اصول بازی پوزیسیونی را بنیاد نهادند و بعد از جنگ جهانی دوم ایده‌های دینامیکی در بازی بازیکنانی نظیر کرس، برونشتین، گلر، تال و . . . ظهور کرده بود و در نهایت سبک بازی آلخین به عنوان پیوند تاریخی این دو دوران طلائی با یکدیگر بود. در دوران معاصر نیز بازیکنان با سبک دینامیک پیشرفته‌ی زیادی داریم نظیر آناند، ناکامورا، رجبوف، توپالوف، گریشوک، موروزویچ وشیروف.

♦️چه تعریف ساده‌ای از شیوه بازی این بزرگان می‌توان ارائه کرد؟ «بازی دینامیک» چه خصوصیاتی دارد؟ و چگونه می‌توان «مهارت» اجرای بازی به شیوه دینامیک را در خود تقویت کرد؟ قبلاً در همین کانال منابع متعددی که درباره موضوع دینامیک در شطرنج سخن گفته‌اند معرفی کرده‌ام و در اینجا قصد معرفی منبع جدید را ندارم!مدتی بود تلاش می‌کردم برای شیوه‌ی «بازی دینامیک» شرح مناسبی تهیه کرده تا در پاسخ گویی به این پرسش، جواب مناسبی داشته باشم.

امروز در جریان ترجمه‌ی کتاب جدیدی که در دست دارم، جمله «طلایی» در این باب پیدا کردم، که طاقت نیاوردم آن را برای شما دوستان گرامی نقل نکنم. پس هدف از این پیام: پرسش و پاسخ به سوال زیر است:
♦️ تعریف «بازی دینامیک» چیست؟
بازی دینامیک توانایی اتخاذ تصمیمات واجد شرایط در انتخاب شیوه و زمان مناسب برای تبدیل یک برتری به نوع دیگر آن و در برخی مواقع حتی کسب آن است.
♦️سه «اقدام» بسیار مهّم در این تعریف وجود دارد:
✅ فرآیند تصمیم‌گیری
✅ روش اجرای تصمیم یا «انتخاب اقدام مناسب»
✅ انتخاب زمان مناسب
و هدف هر سه «اقدام» فوق تبدیل یا برخی مواقع کسب برتری است.
فرض این تعریف آگاهی از انواع «برتری» و شناخت آنان است. همانطور که می‌دانید انواع برتری به سه گروه عمده زیر تقسیم می‌شوند:

الف) برتری ماتریال، که بر اساس موازنه قوای طرفین و بر مبنای ارزش مهره‌هاست
ب) برتری ناپایدار، نظیر گسترش بهتر، وضعیت شاه، ابتکارعمل، سوار فعال، حمله نیرومند
ج) برتری‌ پایدار یا پوزیسیونی، که اشتای‌نیتز به خوبی آنان را تعریف کرده است (و به نظر بسیاری شامل گروه الف نیز می‌شود)

♦️این سه نوع برتری ارتباطات نهان و آشکار جالبی با یکدیگر دارند که هنر بازی «دینامیک» استفاده موثر از این ارتباطات است.
بد نیست به این نکته هم اشاره کنم، که در بسیاری از منابع شطرنجی، به برتری‌های «پایدار»، [برتری استاتیک] و به برتری‌های ناپایدار، [برتری دینامیک] گویند. که باعث خلط موضوع «پایداری» و «ناپایداری» و معانی «استاتیک» و «دینامیک» در شطرنج می‌شود. در هر صورت این مورد از انواع «غلط مصطلح» رایج در ادبیات شطرنج است. از سوی دیگر در ادبیات شطرنج عموماً به لحظاتی که این «تصمیم گیری» باید صورت گیرد، «لحظات بحرانی» یا «لحظات حساس» و به پوزیسیونی که تصمیم درباره آن گرفته می‌شود، «پوزیسیون بحرانی» یا «پوزیسیون حساس» و برخی «پوزیسیون کلیدی» ‌گویند.

گردآورنده محمد خیر خواه

چگونه شروع بازی انتخاب و محاسبات خود را تقویت کنم؟
پیرامون موضوعی که مطرح کردید برای انتخاب شروع بازی خودتان اول باید به سه سوال پاسخ دهید :
✅ ریتینگ فیده شما چه میزان است ؟
✅ از بازی های بسته و پیچیده بیشتر لذت می برید یا از پوزیسیون های باز ؟
✅ زمانی که برای یادگیری شروع بازی می توانید بگذارید چه مقدار است ؟

پس از اینکه این سه سوال را پاسخ دادید مربی باید براساس این پارامترها یک سری شروع بازی را خدمت شما عرضه کند از بین این شروع بازی ها شما می توانید انتخاب کنید . و پس از این انتخاب ها کار اصلی یک مربی یا یک مفسر و تحلیل گر ارتباط دادن این شاخه ها به یک دیگر است .اینکه کدام شاخه را برگزینید تا زیر شاخه های حریف کمتر و انتخاب های شما بیشتر گردد و ….

پس از آنکه شروع بازی را انتخاب کردید مهم ترین مبحث نحوه تمرین و کارکردن و نحوه مطالعه شروع بازیست . در همین قسمت سوالات پست چگونه شروع بازی را مطالعه کنیم را حتما بخوانید تا با نحوه صحیح مطالعه شروع بازی اشنا شوید . و یک نکته را همیشه بهش توجه داشته باشید از این شاخه به آن شاخه نپرید !!! یکی از آفات شروع بازی همین انتخاب چندگانه شروع بازی در مرحله اول یادگیریست .

شما تا ریتینگ ۱۹۰۰ باید یک چارت از شروع بازی را فقط و فقط کار کنید .اما یک نکته که اکیدا بررویش تاکید دارم این است تا ریتینگ ۲۰۰۰ افراد چندان ضعف شروع بازیشان توی چشم نمی زند اگر محاسبات قوی داشته باشند . محاسبات شما به صورت بسیار بسیار وابسته به میزان تمرین پازل و تاکتیک و ترکیبی است که حل می کنید .

و برای حل این پازل ها تم ها و متد های مختلفی وجود دارد که یکی از این متدها متدهای آقای شعرباف است که نتیجه آن افرادی مانند پرهام مقصودلو می شوند . برای اینکه در مورد محاسبات هم به پاسخ دقیق خودتان برسید در همین صفحه سوالی که پیرامو نحوه صحیح مطالعه محاسبات است را بخوانید .

مکاتب شطرنج چیست ؟

شطرنج رومانتیک

آندرسون نخستین قهرمان غیر رسمی جهان در بازیهای خود سبکی را به کار گرفت که بعدا به نام مکتب رومانتیک مشهور شد.
ویژگیهای سبک رومانتیک: در شطرنج رومانتیک اهمیت زیادی به گسترش سریع داده می شد. در این سبک، در اولین فرصت به حریف حمله می شد و با دادن قربانیهای سنگین، قبل از اینکه حریف فرصت قلعه گرفتن داشته باشد به حمله ماتی اقدام می شد.

در این مرحله از شطرنج از مرحله گشایش خبری نبود و بازی با تدارک حمله بلکه با حمله مستقیم به شاه آغاز می شد. روشن بود که این سبک بازی، شروع بازیهایی نظیر گامبی شاه، گامبی اوانس، ایتالیایی و … را ایجاب می کرد. به علت اینکه هنر دفاع هنوز به وجود نیامده بود. این سبک، پیروزیهای درخشانی را باعث شد و بنیانگذاران خود را بلند آوازه کرد.

مکتب مدرن (کلاسیک)

ویلیام اشتاینیتز، نخستین قهرمان رسمی جهان سبکی را بنیان نهاد که مفسران از آن به مدرن یا کلاسیک یاد می کنند.
ویژگیهای سبک مدرن: در شطرن مدرن، بازی، به مرحله شروع بازی، وسط بازی، آخر بازی تقسیم می شود که هر مرحله الزامات خود را دارا می باشد. اصول مرحله شروع بازی ۱- گسترش سریع ۲- اشغال مرکز ۳- امنیت شاه و ۴- هماهنگی مهره ها عنوان می شد. چنانکه می بینیم مرحله نخست یعنی شروع بازی مرحله تدارک حمله و گسترش بود نه حمله به حریف. طبق این شیوه از بازی، شروع بازیهای بسته نظیر پیاده وزیر متداول شد که قبلا به آنها توجه نشده بود.

از ابداعات دیگر اشتاینیتز تدوین اصول بازی دفاعی شطرنج بود. در دفاع باید از اصل اقتصادی بهره گرفته می شد که به اختصار چنین است: در دفاع باید از حداقل نیرو و زمان (تمپو) بهره گرفت و تا آنجا که ممکن است باید نیروی کمتری را درگیر دفاع کرد.

یکی دیگر از اصول دفاعی اشتاینیتز بر مبنای این اصل استوار بود که پیاده های قلعه ( پیاده هایی که شاه در پشت آن پناه گرفته است) نباید رانده شوند چرا که پیشروی آنها به ایجاد شکاف و باز شدن ستون روی قلعه کمک می کنند اما نیروی پیاده های جناح دیگر مانعی ندارد و بلکه توصیه می شود. اشتاینیتز برای نخستین بار اصول پوزسیونی را عنوان کرد که زیر بنای مکتب مدرن است.

اشتاینیتز اعتقاد داشت که کسی باید حمله کند که از برتری برخوردار است و برتری ها را به دو دسته بلند مدت (ایستا) و کوتاه مدت (دینامیک) تقسیم کرد. به عقیده او برتری ماتریال، برتری دو فیل، برتری ستون باز، برتری پوزیسیونی ( پیاده عقب افتاده، پیاده دوبل، پیاده ایزوله و تعدد جزیره های پیاده ای…) برتری های بلند مدت را باعث می شدند و برتری های کوتاه مدت عبارت بودند از برتری گسترشی، برتری در فضا و برتری هماهنگی مهره ها که خصلت موقتی داشتند. اشتاینیتز توصیه می کرد که باید برای تبدیل برتری های کوتاه مدت به بلند مدت تلاش نمود.

یکی دیگر از خصلتهای شطرنج مدرن اهمیت قایل شدن برای اکثریت پیاده ای در جناح وزیر بود. با این حساب، اگر کلیه سوارها تعویض می شد کسی که اکثریت پیاده ای در جناح وزیر داشت می توانست با آزاد کردن یک پیاده، شاه حریف را متوجه آن جناح کند و با استفاده از غیبت شاه حریف از مرکز با شاه خود نفوذ کرده برتری قطعی بگیرد. زیگبرت تاراش در ترویج تعالیم اشتاینیتز سهم بسزایی داشت.

شطرنج هیپر مدرن

نارساییهای آموزشی تاراش که شطرنج را به بن بست کشیده بود باعث به وجود آمدن انقلابی در شطرنج شد که از آن با نام هیپر مدرن یاد می شود. بنیانگذاران و مروجین این مکتب عبارت بودند از: رتی، تارتاکور، بریر، آلخین، بوگولیوبوف و نیمزوویچ.

ویژگیهای هیپرمدرن: در این شیوه به مقوله اشغال مرکز بسط داده شده و چنین عنوانی شد که اشغال مرکز اجتناب ناپذیر نیست بلکه می توان مرکز پیاده ای را به حریف واگذار کرد اما باید مرتب به این مرکز پیاده حمله کرد و باعث تعویض یا رانده شدن آنها شد و نهایتا از ضعفهای به وجود آمده برای استقرار سوارها استفاده کرد. (شما می توانید اطلاعات بیشتر را در مورد اهمیت مرکز در شطرنج در این پست مشاهده کنید.)

این سبک باعث به وجود آمدن تعداد زیادی از شروع بازیهای جدید و بازنگری در شروع بازی های قدیمی شد. شروع بازی های رتی، دفاع آلخین، انواع هندی و نیمزوویچ از آن جمله اند. این شروع بازی ها، وسط بازی متفاوتی را موجب می شد.

شروع دینامیک

نام شطرنج دینامیک با نام دکتر الکساندر آلخین عجین شده است اگر چه عناصر بازی دینامیک را می توان در تعالیم اشتاینیتز، بریر، مورفی، کاپابلانکا، لاسکر و دیگران سراغ گرفت.

ویژگیهای شطرنج دینامیک: به اختصار از این قرار است. در شطرنج دینامیک به اصل هماهنگی مهره ها بیش از هر اصل دیگر اهمیت داده می شود. در این شیوه، از تعویض برتری ها ابایی نیست. دادن برتری برای گرفتن نوع عملی و قابل استفاده برتری دیگر معمول است. از شروع بازیهای متقارن که خصلت تساوی دارند اجتناب می شود. به پیچیدگی میدان داده می شود که در آن دید ترکیبی و قدرت محاسبه واریانتها حرف اول را می زند. در بازی دینامیک با مهره سفید برای گرفتن ابتکار عمل بلند مدت و با مهره سیاه برای داشتن بازی متقابل تلاش می شود.

مکتب شطرنج شوروی

ویژگیهای مکتب شطرن شوروی: در این مکتب به شطرنج به دیده یک علم که تحقیق عینی را می طلبد نگریسته می شود. شروع بازی ها به طور عملی دسته بندی شده و مورد تحقیق قرار می گیرند. در مکتب شطرنج شوروی به قدرت بدنی اهمیت زیادی داده می شود. بازیکن باید در کنار مطالعه شطرنج حتما به پرورش جسمانی بپردازد. از نظر این مکتب شطرنج در درجه اول یک ورزش است.

تا اینجای کار را فدراسیون جمهوری اسلامی ایران به صورت کامل پذیرفته است اما بعد از این شش مکتب دو مکتب جدید نیز افزوده شده که به شخصه آن را کاملا درست و پذیرفته شده می دانم که باید حتما با این دو مکتب هم آشنا باشید .

مکتب شطرنج چینی

مکتب شطرنج چین، که از سال ۱۹۹۰ تا حال وجود دارد و نگاه آن به شطرنج به عنوان «هنر اندیشیدن» است. تمرکز این مکتب افزایش قدرت «فکر» و «حس و ادراک» است و سهم بزرگی در پیشرفت حوزه «بازیهای غیرمنطقی» و «استراتژی رقابت» داشته است.

آقای چو، در این کتاب سوابق رشد شطرنج در کشور چین در میان مردان و زنان این سرزمین را بازنمایی کرده و در طول کتاب بازیهای مختلفی را با دقت بسیار زیاد و وسواس ویژه خود تحلیل کرده است.

آقای چو از یک ضرب‌المثل چینی که از «کانگ فو» برداشت شده در این مکتب استفاده مکرر کرده است: «اگر حریف شما از خود حرکتی نشان نمی‌دهد، هرگز حرکت خود را انجام نده و اگر حریف قصد اجرای حرکت خویش را دارد، باید قبل از او حرکت خود را انجام داده باشی!»

مکتب اولتراداینامیک

این مکتب بر می گردد به اکنون که شما در آن زندگی می کنید و تک تک شما در جهت بهبوود این مکتب تاثیر داشته . از نظر این مکتب هر فردی کوچک ترین تاثیر در داوری , مربیگری و بازی شطرنج دارد می تواند آینده آن را متحول کند .

هدف اصلی این ممکتب مبارزه با سایر ورزش های فکری دیگر مانند پاکاساکو ,شطرنج ۵ در ۶ و ….. است . حتما بعد از این پرسش پرسشی که پیرامون انواع سبک ها نیز آمده است را بخوانید .

انواع سبک در شطرنج چیست و چگونه سبک والگوی خود را انتخاب کنیم ؟
پیرامون سبک های شطرنج جای بحث بسیار بسیار زیاد است تا جایی که کتاب هایی ۲۰۰۰ صفحه ای گاها پیرامون آن در قرن گذشته نوشته شده است . اما نکاتی که شما اول باید به آن دقت کنید تفاوت سبک و مکتب است . برای اینکه به خوبی بتوانید تفاوت سبک و مکتب را در شطرنج درک نمایید . توصیه می کنم با در همین صفحه پرسش و پاسخ پرسشی که پیرامون’ مکتب های شطرنج چیست؟’ اول بخوانید و دوباره به ادامه پاسخ این سوال برگردید . همانطور که می دانید و گفته شد ما شش مکتب داریم :
✅ مکتب ایده الیسم
✅ کلاسیک (مدرن )
✅ هیپر مدرن
✅ شطرنج داینامیک
✅ مکتب شوروی
✅ مکتب چینی
✅ مکتب اولترا داینامیک
که هریک در پرسش انواع مکاتب شطرنج چیست شرح داده شده اند.
اما حالا که به خوبی مکاتب را شناختید باید بدانید در مورد سبک های شطرنج ما دو دیدگاه کلی داریم :
در دیدگاه اول :
افراد فقط به دو دسته سبک دفاعی و سبک هجومی تقسیم می شوند.
دیدیگاه دوم :
افراد به سه دسته تقسیم می شوند . دفاعی ,میانی , هجومی .
من دیدگاه دوم را قبول داشته و فقط برروی آن صحبت می کنم . در دیدگاه دوم افراد بر اساس نوع بازی که انجام می دن برای مثال بازی های باز و تاکتیکی و ترکیبی هجومی و بازی های بسته,پوزیسیونی بازی های دفاعی تلقی می گردندو کسی که بتواند این دو را باهم داشته باشد حد اعتدال است .

با استفاده از پروتکل TCP که الکساندر شاشین در سال ۱۹۹۶ معرفی کرد و کتابش هم توی همین سایت قسمت منابع شطرنجی قرار دادیم می توانید استفاده کنید .

سبک افراد به تال Tal,پطروسیان petrosian و کاپابلانکا capablanca تقسیم شد. که تال سبک هجومی دارد . پطروسیان سبک دفاعی و کاپابلانکا سبک حد واسط را دارد . یکی از سخت ترین کارهای نه تنها شطرنج بلکه هرچیزی حفظ اعتدال است .

توصیه من این است سبک خودتان را برروی سبک حد اعتدال تنظیم کنید . اما اینکه اکنون سبک شماچیست ؟
بهترین کار این است از این سه الگویی که گفتم از هرکدامشان ۲۰ بازی که برای قهرمانی جهان انجام دادند را ببینید . به هر بازی از آن ها نمره ای بین ۰ تا ۱۰ بدهید .آن شخصی که شما نمره بالاتری بهش دادید . یعنی با سبکش ارتباط برقرار کردید و می تواند الگوی اصلی شما باشد. برای مثال کاپابلانکا و بابی فیشر الگوهایی بنده هستند که سعی می کنم از بازیهای آن ها در آموزش ها و حتی بازیهام بهره ببرم .

نحوه صحیح فکر کردن درشطرنج چیست؟ چگونه بهترین محاسبات رو انجام بدیم و دفاع خوبی داشته باشیم ؟
درنشست های مختلفی پیرامون این مهم صحبت کرده ام و در نشریات مختلفی مانند هفته نامه سیاه شطرنج , ماهنامه شطرنج و …. چاپ هم شده است . برای درک عمیق روند تفکر ابتدا باید با جهار مرحله و نه سه مرحله از شطرنج به صورت کامل آشنا باشید :

✅ شروع بازی حفظی
✅ مرحله شروع به وسط
✅ وسط بازی
✅ آخربازی

هرکدام از این چهار مرحله خواصی دارد که باید آن ها را به خوبی بشناسید.

مرحله اول : شروع بازی حفظی

در شروع بازی حفظی دقیقا همان مطالبی است که حفظ کرده اید حالا خواه با دلیل حرکات خواه بدون دلیل حرکات آن ها را حفظ و بازی می کنید . این مرحله تا جایی ادامه دارد که دانش شروع شما تمام می شود .

مرحله دوم : شروع به وسط

در این مرحله که می شه گفت یکی از لحظات بحرانی است باید متد An را به کار ببرید.

متد AN چیست؟

این متد کامل ترین متد ارزیابی و بررسی و انتخاب حرکت کاندید است . طبق اولویت های زیر کار می کنید :
۱.بررسی وجه تاکتیکی (AN)
✅ کیش ها
✅ زدن ها
✅ تعویض ها
✅ تهدید مهره یا خانه های حریف
✅ بررسی همان نکات بالا برای حریف
حالا مواردی که پیدا کردید را با هم مقایسه می کنید برای مثال می گین اگه کیش بدم اتفاقی نمی افته پس هیچی اگر بزنم می تونم یک پیاده بگیرم . اما می تونم با وزیر در h3 تهدید مات در h7 را داشته باشم . بعد تهدیدات حریف هم یادتون نره مثلا اگر من بزارم وزیر h3 بعدش اون من را زود تر مات می کنه پس باید طرح حریف را جلوش را بگیرم .

در اکثر اوقات در همین مرحله شما راه را پیدا می کنید اگر پیدا نکردید باید برین سراغ ادامه بررسی که مربوط به مرحله DN می شود .

متد DN چیست؟

۲. بررسی خواص استراتژیک پوزیسیون (DN)
✅ ارزیابی پوزیسیون
بررسی ماتریال ,بررسی ساختار پیاده ای ,بررسی برتری دوفیل , بررسی هماهنگی مهره ها , بررسی فضا , بررسی زمان , بررسی نقاط داینامیک صفحه , بررسی سوارهای خوب و بد ، حالا این خواص را برای طرف مقابل هم باید ببینید .
و دوباره اولویت بندی کنید .
و سپس براساس سرعت دسترسی به هدف و زمان رسیدن به هدف اون ها را انتخاب کنید .
البته فقط دیدن نقاط ضعف یا قوت کافی نیست اینکه بتتوانید بهره برداری کنید بسیار بسیار مهم تر است .
که چگونگی آن را در ترم وسط بازی سایت هم قرار دادیم
اما این خیلی مهم که در مرحله شروع به وسط خیلی افراد مرحله ی Dn را انجام نمی دن و سریعا به مرحله ی en می روند .

متد EN چیست؟

توجه داشته باشید پرش سریع از An به مرحله en فقط در بازی بلیتز یا برق اسا قابل انجام و قابل قبول است. ان هم به خاطر کمبود وقت در بقیه موارد باید DN را انجام دهید . در مرحله En اگر رسیدید یعنی نه طرح تاکتیکی و ترکیبی و نه طرح استراتژیکی ندیده اید . در اینجا شما باید حرکتی را انتخاب کنید که در راستای طرح گسترشی باشد یعنی ویژگی های زیر را دارا باشد :
✅ به گسترش کمک کند
✅ در جهت گرفتن نقاط داینامیک مثلا مرکز باشد
✅ به دنبال امنیت شاه باشد
✅ به دنبال هماهنگی سوارها باشد
در اینجا هم حرکات کاندیدتان را مشخص می کنید سپس بین آن ها اولویت بندی می کنید.
نکته مهم : در اکثر مراحل شروع به وسط مرحله DN شاید به کارتان نیاید ولی باید بررسیشون کنید .

مرحله سوم : وسط بازی

از زمان اتمام شروع بازی حفظی شما مرحله AN را برای همه نوبت حرکاتتان بررسی می کنید اینجوری طرح حریف هم برایتان روشن خواهد ماند . اما به علت وقت گیر بودن DN این بررسی را بعد از بار اول که انجام دادید دیگر انجام نمی دهید تایکی از شرایط زیر اتفاق افتد :
✅ پیاده ای زده شود
✅ مهره ای زده شود
✅ طرح بهتری بیابید
✅ طرح شما را حریف نابود کند .
در اینجور مواقع دوباره باید DN را انجام دهید . اما افرادی که کمبود وقت پیدا می کنند علتش چیست ؟
✅ مرحله DN را با حساسیت زیاد برای هر حرکت خود انجام می دهند
✅ در مرحله DN طرح های ضعیف را هدف گذاری می کنند و همین باعث می گردد که حریف طرحشان را سریع بخواند و دوباره مجبور شوند این مرحله را انجام دهند .
✅ بعضی ها هم ضعف را میشناسند و خوب هدف گذاری می کنند اما روش بهره برداری آن را بلد نیستن که این به شخصه می تواند مشکل اصلی بنده باشد .این افراد یک ویژگی خاص دارند .هدف گذاری می کنند اما حرکات کلیشه ای انجام می دهند .

مرحله چهارم : آخربازی

آخربازی زمانی شروع می شود که فرد ضعیف تر میزان مجموع امتیاز انتسابی سوارهای سبک و سنگینش از ۱۹ کمتر می گردد .
ابته ناگفته نماند این قانونی است که بنده قرار دادم و در ۹۵ درصد پوزیسیون ها کاملا صادق است.
در آخربازی شما مرحله ی AN را انجام می دهید اگر به نتیجه نرسیدید انگاه
باید به مرحله ی FN بروید
مرحله ی FN ….
✅ قوانینی که خوانده اید مانند : تقابل , زوگ زوانگ ، فیلیدور و….
✅ محاسبات
براساس این دو بحث طرح ریزی می کنید و طرح های حریف هم می خوانید سپس دوباره محاسبه می کنید در آخربازی محاسبات حرف اول و آخر را می زند .

سوال : شروع بازی e4 بهتر است یا d4 ؟
انتخاب بین اینکه شما d4 یاز شوید یا e4 باز سوالیس که به مدت ۱۰ سال ذهن من را نیز فرا گرفته بود . اما می دانید جواب چیست ؟

شما در نهایت هم e4 و هم باید d4 باز شوید تا بفهمید که کدام سیستم را کار کنید . پس وسواس بیش از حد هم ریاد خوب نیست . دوست عزیزی عنوان کرده بود آیا شروع بازی e4 تاکتیک من را قوی تر می کند یا d4 ؟

نکته مهم اینجاست که قدرت بازی تاکتیکی و پوزیسیونی شما اصلا با شروع بازیتان تقویت نمی شود . بلکه برای تقویت این موارد اولا باید محاسبات خودتان را تقویت کنید ( نحوه انجام محاسبه را در سوالات دیگر همین صفحه آوردیم ) و هم باید مطالعه بازی های پوزیسیونی و تحلیل بازیهاتون بالا برود .

حالا نکته مهم اینجاست وقتی صحبت از تحلیل می شه درسته که اولویت می گوید بازی که تحلیل می کنید در شروع بازی شما باشد . اما شما هر بازی که بدستتان رسید آنالیز و بررسی کنید .

اینگونه یک آشنایی با فرم شروع بازی های دیگر هم پیدا کرده اید .اما یادتان باشد باز هم تاکید می کنم شروع بازی ,تاکتیک یا بازی پوزیسیونی شما را قوی نمی کند . واین دو مهم نیازمند مطالعه و تمرین هستند. شروع بازی و انجام بازی فقط فرم شناسی شما را تقویت می کند.

البته بله بازی هایی که در e4 رخ می دهند به علت نوع مرکزشان که یا باز یا دایتامیک یا ثابت است بیشتر تاکتیکی می شود تا شروع بازی های بسته که اغلب مرکز بسته ای نیز به ما می دهند .

در مورد آموزشی که خودم به هنرجو ها می دم در تمامی فرم ها یک آشنایی کلی و طرح ها را بهشون می دم مثلا برای e4 برایشان روی لوپز ,ژیکوپیانو , اسکاتلندی , فرانسه , کاروکان ,آلخین و پیرک را می گم سرانجام وقتی که کار تمام شد شروع می کنم d4 هم براشون می گم مثلا اول از سیستم لندن شروع می کنم و سرانجام شروع بازی ساراگوسا را باهم کار می کنیم .

این جوری یک فرم کلی دست بازیکن میاد حالا بهش حق انتخاب می دم . اما اون چیزی که برای شما مهم تا ریت ۲۰۰۰ محاسبس

«بازی دینامیک» چه معنایی دارد ؟ پاسخ دوم
همان طور که همه دوستان به خوبی می‌دانند، بازیکنان کلاسیک و قبل از جنگ جهانی دوم نظیر اشتای‌نیتز، نیمزوویچ، کاپابلانکا و باتوینیک اصول بازی پوزیسیونی را بنیاد نهادند و بعد از جنگ جهانی دوم ایده‌های دینامیکی در بازی بازیکنانی نظیر کرس، برونشتین، گلر، تال و دیگران ظهور کرده بود و در نهایت سبک بازی آلخین به عنوان پیوند تاریخی این دو دوران طلائی با یکدیگر بود.

در دوران معاصر نیز بازیکنان با سبک دینامیک پیشرفته‌ی زیادی داریم نظیر آناند، ناکامورا، رجبوف، توپالوف، گریشوک، موروزویچ وشیروف.

چه تعریف ساده‌ای از شیوه بازی این بزرگان می‌توان ارائه کرد؟ «بازی دینامیک» چه خصوصیاتی دارد؟ و چگونه می‌توان «مهارت» اجرای بازی به شیوه دینامیک را در خود تقویت کرد؟

قبلاً در همین کانال منابع متعددی که درباره موضوع دینامیک در شطرنج سخن گفته‌اند معرفی کرده‌ام و در اینجا قصد معرفی منبع جدید را ندارم!

مدتی بود تلاش می‌کردم برای شیوه‌ی «بازی دینامیک» شرح مناسبی تهیه کرده تا در پاسخ گویی به این پرسش، جواب مناسبی داشته باشم.

امروز در جریان ترجمه‌ی کتاب جدیدی که در دست دارم، جمله «طلایی» در این باب پیدا کردم، که طاقت نیاوردم آن را برای شما دوستان گرامی نقل نکنم. پس هدف از این پیام: پرسش و پاسخ به سوال زیر است:

تعریف «بازی دینامیک» چیست؟

بازی دینامیک توانایی اتخاذ تصمیمات واجد شرایط در انتخاب شیوه و زمان مناسب برای تبدیل یک برتری به نوع دیگر آن و در برخی مواقع حتی کسب آن است.

سه «اقدام» بسیار مهّم در این تعریف وجود دارد:
✅ فرآیند تصمیم‌گیری
✅ روش اجرای تصمیم یا «انتخاب اقدام مناسب» و
✅ انتخاب زمان مناسب
✅ و هدف هر سه «اقدام» فوق تبدیل یا برخی مواقع کسب برتری است.

فرض این تعریف آگاهی از انواع «برتری» و شناخت آنان است. همانطور که می‌دانید انواع برتری به سه گروه عمده زیر تقسیم می‌شوند:
✅ برتری ماتریال، که بر اساس موازنه قوای طرفین و بر مبنای ارزش مهره‌هاست
✅ برتری ناپایدار، نظیر گسترش بهتر، وضعیت شاه، ابتکارعمل، سوار فعال، حمله نیرومند
✅ برتری‌ پایدار یا پوزیسیونی، که اشتای‌نیتز به خوبی آنان را تعریف کرده است (و به نظر بسیاری شامل گروه الف نیز می‌شود)

این سه نوع برتری ارتباطات نهان و آشکار جالبی با یکدیگر دارند که هنر بازی «دینامیک» استفاده موثر از این ارتباطات است.

بد نیست به این نکته هم اشاره کنم، که در بسیاری از منابع شطرنجی، به برتری‌های «پایدار»، برتری استاتیک و به برتری‌های ناپایدار، برتری دینامیک گویند.
که باعث خلط موضوع «پایداری» و «ناپایداری» و معانی «استاتیک» و «دینامیک» در شطرنج می‌شود. در هر صورت این مورد از انواع «غلط مصطلح» رایج در ادبیات شطرنج است.

از سوی دیگر در ادبیات شطرنج عموماً به لحظاتی که این «تصمیم گیری» باید صورت گیرد، «لحظات بحرانی» یا «لحظات حساس» و به پوزیسیونی که تصمیم درباره آن گرفته می‌شود، «پوزیسیون بحرانی» یا «پوزیسیون حساس» و برخی «پوزیسیون کلیدی» ‌گویند.

پاسخ از جناب محمد خیرخواه

کسی که ریتینگ بالاتر دارد آیا لزوماً دانش شطرنجی بیشتری دارد؟
کسی که دانش شطرنجی زیادی دارد، آیا لزوماً بازیکن خوبی است و می‌تواند ریتینگ بالاتر هم کسب کند؟
برای ارائه آموزشی خوب و قابل قبول: آیا ریتینگ اهمیت دارد یا دانش شطرنجی؟ و یا هر دو؟
این سه سوال در ذهن بسیاری از شطرنج دوستان کشور وجود دارد، همچنین در مکان‌های دیگر بارها و بارها نقل گفتگو و مباحثه میان دوستان شطرنجی ما بوده است.

آیا در مورد پاسخ درست این سه پرسش، اندیشیده‌اید؟ چه نکته ظریفی در بطن این سه پرسش وجود دارد که در اذهان شبهه ایجاد می‌کند؟

رابطه ریتینگ با دانش ؟!

قبل از اینکه پاسخ خود را در این مورد ارائه کنم، فکر کنم بد نیست از سخنان «ارسطو» در مدخل ورودی کتاب «مابعدالطبيعه» یا همان «متافیزیک» او یادی کنم.

ارسطو کتاب متافيزيك خود را با اين جمله آغاز می‌كند كه:
همه‌ی انسان‌ها ، در سرشت خود ، جوياي دانستن‌ هستند، نشانه ی اين جويايي، مهرورزي ما به ادراك حسي است و از ميان ادراك هاي حسي، حس بينايي از همه بيشتر اهميت دارد.

رابطه ریتینگ با دانش ؟!

در بعضي از جانوران از ادراك حسي حافظه پديد مي‌آيد و اگر اين همراه با حس شنوايي باشد آنگاه اين جانوران مي توانند بياموزند . در جانوران اندكي از تجربه است اما در انسان با ياد آوري تجربه پديد مي آيد و از راه تجربه انسان داراي شناخت و هنر نيز هست.
هنر يا فن، هنگامي پديد مي آيد كه از راه فهميده هاي بسيار ناشي از تجربه ، يك ادراك كلي در باره ي امور همانند ، پديد مي آيد .

چون در «تجربه» ما با امور جزئي سرو كار داريم، كساني كه «تجربه» دارند از كساني كه «صاحب‌نظر» امّا «بي تجربه» هستند موفق‌تراند چون پزشك سقراط را درمان مي كند نه انسان را ، اما با اين وجود دانستن و فهميدن بيشتر متعلق به هنر است تا به تجربه.
هنرمندان بر مجربان برتري دارند به اين اعتبار كه هر گونه فرزانگي (حكمت) بيشتر، پيامد دانستن است. و اين از آن روست كه آنان (هنرمندان) علت را مي‌شناسند و اينان نه و به همين خاطر هنرمندان مي توانند بياموزانند.

نتیجه

«دانش شطرنج» در واقع بيان مهارتهاي تجربي شطرنجباز به صورت عبارات و قواعد از يك سو و «ریتینگ» معیاری قراردادی برای نشان دادن میزان تجربه در اين مهارتها و تكنيك‌ها از سوي ديگر است.
پس كسي كه ريتينگ بيشتري دارد نشان از آن است كه تجربه بيشتر در كاربرد عملي اين مهارتها دارد اما ممكن است اين توانايي را براي بيان آنها به صورت عبارات و قواعد نداشته باشد (دانش شطرنج)، پس لزوماً داشتن ريتينگ بالا نشان از دانش (حکمت) بيشتر او نيست!
و بر عكس، داشتن دانش بالا نيز نشان از بازي بهتر نيست! چون دانستن «شرح مهارت» با داشتن «خود مهارت» فاصله زياد دارد!

امّا، برای پیشرفت و خصوصاً آموزش در هر فنی از جمله شطرنج، باید دانش داشته باشی تا با دانستن علل و ریشه موضوعات بتوانی در جهت ارتقاء و رشد آن تلاش کنی.
اگر در کنار این دانش، بتوانی مهارتهای تجربی را نیز با علم به نکات ظریف نهفته در آن بیازمائی، نتیجه شگفت آفرینی حاصل خواهد شد.

پاسخ از جناب محمد خیرخواه

سوال آیا فرم شناسی ضروری است و اگر ضروریست چگونه آن را انجام دهیم ؟
نکته :
حتما قبل از این سوال، سوال نحوه صحیح فکر کردن را مطالعه کنید

این سوال که ذهن خیلی از اعضای سایت و شطرنج بازاران را درگیر کرده برعکس ظاهر سختش جواب راحتی دارد !!

شما باید فرم وسط بازی حاصل از شروع بازیهاتان را بشناسید حتی من تاکید دارم این فرم شناسی را تا مرحله آخربازی نیز ادامه دهید . امّا چرا ؟

علت چرایی آن با کوتاه شدن مرحله DN روند تفکر شما روشن خواهد شد همانطور که در سوال”روند صحیح تفکر ؟” بیان شد مرحله DN یک مرحله طاقت فرسا و زمان گیر برای یک شطرنج باز است . هرچند افرادی مانند میخائیل باتوینیک در تمامی حرکات خود این مرحله DN را انجام می‌دادند امّا شما با فرم شناسی به راحتی می توانید خیلی جاها از DN فرار کنید .

اما اگر می خواهید یک فرم شناس خوب بشوید اول شروع بازی های خود را به خوبی بر اساس شخصیتتان دسته بندی کنید سپس شروع کنید به دیدن بازی اساتید ,روی ساختار پیاده‌ای توجه بسیاری داشته باشید . این را نیز بدانید افرادی چون کاسپارف بیش از ۱۶ سال را صرف فرم شناسی کردند تا توانستن یک فرم شناس در سطح استاد بزرگ شوند . و شطرنج واقعی نیز از نظر اکثر اساتید در بازی های استراتژیک خلاصه می‌شود چون در سطوح بالا دیدن تاکتیک های ۵ الی ۶ حرکتی جزء مفاهیم پایه ای خواهد شد .

در یک تحقیقات انجام شده برروی استاد بزرگان روس دیده شد یک استاد بزرگ بیش از هزار فرم وسط و آخربازی را باید کامل بلد باشد . پس حواستان باشد هرچه از یک شروع بازی به شروع بازی دیگر می پرید پل های ساخته شده پشت سر خودتان را دارید تخریب می‌کنید . چون دوباره می بایست تک تک این فرم ها را برای هرشروع بازی به خوبی بشناسید .

چگونه به تمرکز در شطرنج برسیم؟
یکی از موضاعات مهم درشطرنج که بسیار کلیدی میباشد تمرکز در بازی شطرنج وچگونگی رسیدن به آن میباشد، کتابهای خود آموز راههایی برای افزایش سطح تمرکز شطرنجبازان ارائه می دهند . بنا به تجربه شخصی هر کس باید با آزمایش و خطا تکنیکی مناسب برای خود انتخاب کند.

یک داستان قدیمی متد روسی نگاه کردن به دریا را توصیف می کند که در این متد می توان با نگاه کردن به امواج دریا به آرامش خوبی قبل از هر بازی دست یافت، تمرکز روی یک محرک برای یک دوره پایدار زمانی در واقع نوعی مدیتیشن محسوب می شود .

بعضی از نوابغ جوان روسی عادت دارند در زمان مربوط به حرکت خودشان به جای نگاه کردن به صفحه شطرنج به سقف خیره شوند ! بازیکنان زیادی از این روش تقلید کرده اند ولی متاسفانه این روش یکطرفه عمل می کند ! به این معنی که : نوابغ جوان روسی ممکن است به سقف خیره شوند ولی خیره شدن به سقف کسی را به یک نابغه جوان روسی تبدیل نمی کند !

یک تکنیک معروف برای تقویت تمرکز روش کوتوف است که آنالیز پوزیسیونهای پیچیده درزمان معین بدون حرکت دادن مهره ها را مثل زمان مسابقه واقعی توصیه می کند .

ایده های دیگری برای افزایش سطح تمرکز بر اساس روشهای مصنوعی ضد عوامل مزاحم تمرکز وجود دارند مثل حلقه کردن دستها دور صورت برای باریک کردن میدان دید و استفاده از گوش گیرهای کوچک برای کم کردن صداهای مزاحم، روش مفید دیگر حاضر شدن سر میز مسابقه مدتی قبل از شروع آن است به منظور ساختن پروسه تمرکز قبل از شروع بازی .

تعداد زیادی از شطرنجبازان متد تغییر نوع تمرکز را از حالت عمیق و طولانی در زمان مربوط به حرکت خودشان به حالت سریع و سطحی و با ملاحظات کلی در زمان حرکت حریف تمرین میکنند، البته بازیکنانی نیز هستند که در زمان حرکت حریف راحت تر و موثرتر می توانند تمرکز کنند .

روانشناسی ورزش راههای زیر را برای افزایش سطح تمرکز توصیه میکند :

✅ تمرین در کنار عوامل مزاحم مثل گرما و رطوبت ویا کسی که سر میز غذا میخورد و موزیک گوش خراش و مانند آن، بعنوان مثال باتوینیک در این مورد از حریفهایی برای تمرین استفاده میکرد که روی میز سیگار میکشیدند.
✅ استفاده از محرکهای صوتی و فیزیکی در زمانی که به تمرکز قوی نیاز داریم مثل دستورات شرطی کننده ای که به خودمان می دهیم : آرام باش ، دقت کن ، و یا نیشگون گرفتن خود .
✅ تکرار اعمال دوره ای ثابت مثل بلند شدن از میز و کشیدن عضلات، پرسیدن سوالات معین از خود درهر حرکت . کنترل وضعیت ساعت هر ۵ حرکت یکبار و مانند آن .

آمادگی ذهنی :

نکات مفیدی که هر ورزشکار فعال بهتر است مد نظر قرار دهد از این قرار است:
✅ برگزیدن یک راه متعادل برای زندگی شخصی
✅ داشتن وزن طبیعی، تغذیه سالم و عادت به خواب منظم
✅ تمرین منظم
✅ فعالیت های فیزیکی مناسب و مداوم

در ارتباط با نکات ذکر شده، دکتر ایوه درباره آماده سازی خود برای مسابقه قهرمانی با آلخین چنین نوشت : یک شطرنج باز باید ذهنی شفاف و اعصابی آهنی داشته باشد در غیر اینصورت هر پوزیسیونی را از دست می دهد حتی پوزیسیونهای خوب و عالی را، بنابراین تمرینهای فیزیکی یک عنصر ضروری در آماده سازی خودم بود، بوکس و شنا را یاد گرفتم و اغلب به تمرینهای ژیمناستک و بازی تنیس پرداختم.

علاوه بر نصایح استاندارد ذکر شده یک شطرنج باز می تواند از لحاظ ذهنی وروانی خود را برای کارهای در پیش رو بیشتر آماده کند ایجاد امادگی ذهنی و روانی با هدف کمک به خود می تواند در این موارد باشد.

✅ طرح ریزی اعمال در پیش رو و نزدیک
✅ احساس امادگی بهتر
✅ غلبه کردن بر حالتهای استرس و اضطراب قبل از بازی و یا در جریان ان
✅ تمرکز پایدار
✅ پروسه کردن اطلاعات در حالتی موثر
✅ مدیریت برای پروسه تصمیم گیری بهتر
✅ عکس العمل بهتر در مقابل مسائل
✅ یاداوری بهتر خواسته ها و اهداف شخصی

آمادگی ذهنی در شطرنج به معنی جهت دادن و هوشیار کردن به سوی رقابت در پیش رو می باشد.در این ارتباط می توان از سئوالات مفیدی استفاده کرد :

✅ حریف من کیست ؟
✅ درباره وی چه می دانم؟
✅ انتطار چه نوع نبردی را دارم؟
✅ عملکرد حریفم در این تورنمنت تا کنون چگونه بوده؟

آمادگی ذهنی در واقع انتخاب یک استراتژی قبل از شروع رقابت است، به سئوالاتی مثل :

✅ چه سیستم گشایشی را باید بکار ببرم ؟
✅ ایا باید برای برد بازی کنم؟
✅ در مقابل پیشنهاد زود هنگام حریف چه خواهم کرد ؟

باید جوابی مشخص قبل از شروع رقابت بدهیم . تحقیقات نشان می دهد که توجه کردن به نتیجه بازی می تواند باعث کاهش میزان عملکرد مطلوب شود بنابراین در آماده سازی برای یک بازی افکار بازیکن باید به جای نتیجه روی اجرای بازی تمرکز یابد.

آمادگی ذهنی در ورزش بیشتر شامل نگرش و طرز تفکر مثبت است نگرانی در باره شهرت و یا قدرت حریف باعث افت کیفیت تمرکز و عملکرد مان می شود.

زمانی که حریفتان یک استاد بزرگ (بازیکن بسیار قوی) است چه باید انجام دهید ؟
✅ به خود بگویید این یک فرصت عالیست زیرا شما میتوانید درسهای خوبی از بازی بگیریدو نقاط ضعف خود را بیشتر بشناسید..

✅ بر استرس خود مسلط شوید.. احساس زیر فشار بودن در زمان بازی با یک استاد بزرگ کاملا طبیعی است ! اما اگر حرفه ای فکر کنید این استرس در وجودتان گم میشود..

✅ بگوییدمن فقط به بازی امیدوارم و از این بابت احساس شرمساری نمیکنم.
بیشتر بازیکنان انتظار پیروزی بر یک استاد بزرگ را ندارند، اگر یک بازیکن متوسط هستیداحتمالا تنها خواسته ی شما نباختن بد و رسیدن به یک پوزیسیون مناسب است اما با این طرز تفکر ممکن است شما پایین تر از توان و قدرت خود بازی کنید و به وضعیت فاجعه آمیزی برسید.

✅ این جمله را نگویید که من با یک ماشین غیر قابل شکست بازی میکنم، بخاطر داشته باشید همه ی بازیکنان شطرنج هر چقدر هم قوی باشند بدون استثنا اشتباه میکنند . شما نباید بیش از حدبه حریفتان اعتماد کنید و تصور کنید آنها در تاکتیک و استراتژی مرتکب خطا نمیشوند، حتی مگنوس کارلسن نیز در مچ قهرمانی جهان یک تاکتیک ابتدایی را ندید !!

✅ شطرنج را به چشم تفریح نگاه کنید، مهم نیست چقدر شطرنج برایتان جدیست یا چقدر از آن پول در میاورید ، فراتر از هر چیزی ، شطرنج یک بازیست که رقابت را به شما می آموزد و ذهن شما را فعال نگه میدارد

مترجم میلادموسوی

نظرات خود را با یک کلیک به ما بگویید ...

  1. hamid گفت:

    سلام شما با معرفی این متدها بزرگترین مشکل من در شطرنج یعنی نحوه صحیح فکر کردن از ابتدا رو یاد دادین که البته به صورت خلاصه و مفید بود فقط یک خاهشی داشتنم اگه میشه یک کتاب انگلیسی در این زمینه متدهای AN DN EN معرفی کنین که در اون با مثال های متنوع و تفسیر بازی این مراحل تفکر و متدها رو توضیح داده باشه.ممنون

  2. سلام وقتتان بخیر
    با این سه متدی که عنوان کردم هنوز کتابی چاپ نشده چه در خارج و چه در ایران . انشالله اولین گام را برای اثبات این سه مرحله گروه Vchess با چاپ کتاب ۵۰۰ صفحه ای خود در شهریور ماه ۱۳۹۷ خواهد برداشت اما اگر بخواهم یک کتاب مرتبط را به شما پیشنهاد کنم هنر آنالبز کارپف بسیار مناسب است هرچند از نظر بنده چند جا زیاده روی در محاسبات به چشم می‌خورد .و می توان آن را کاهش داد .

  3. alireza گفت:

    سلام و تشکر بابت راهنماییتون اگر امکان داره از تال پطروسیان و کاپابلانکا هر کدوم یک بازی درخشان در همون سبکی که بهش معروفن رو قرار بدید برای درک بهتر هنر جویان ممنونم.

    1. alikhosravi alikhosravi گفت:

      سلام دوست عزیز شما می تونید در قسمت آنالیز بازی ها ، بازی های آنالیز شده رو می تونید مشاهده کنید این قسمت در حال جمع آوری می باشد.

  4. mohsen گفت:

    سلام میخاستم اگه میشه یک مقدار در خصوص نحوه افزایش تمرکز در شطرنج و راهای جلو گیری از خطای فاحش و حواس پرتی توضیح بدید به عنوان مثال بنده دئما حواسم وسط بازی پرت میشه و موقع محاسبه شاخه ها چندین بار به صورت وسواس گونه یک شاخه رو محاسبه مجدد میکنم یا گاهی اوقات بر اثر حواس پرتی دچار blunder یا خطای فاحش میشم.

    1. alikhosravi alikhosravi گفت:

      سلام دوست عزیز پاسخ شما قرار داده شد با تشکر .

  5. alireza گفت:

    پشتیبانی شما فوق العاده ضعیفه یا اصلا بهتره بگم پشتیبانی ندارید!!!!

    1. alikhosravi alikhosravi گفت:

      سلام دوست عزیز ممنون از انتقادتون قبول دارم سرعت پاسخ گویی مون یه مقدار کمه که البته به خاطر مشغله بسیار زیاد گروه هستش ولی اطمینان داشته باشید به سوالات پاسخ داده خواهد شد با تشکر

  6. alireza گفت:

    جناب خسروی من از هنر جویان شما هستم،الان نزدیک سه هفته هست که پکیج از شما خریدم ولی چیزی بدستم نرسیده فقط جناب گلبیدی توی تلگرام فصل دو و چنتا قسمت فصل سه رو برام ارسال کردن و جدا از اینکه بسته بدستم نرسیده پشتیبانی خود دوره هم خیییییییییلی ضعیفه و الان اون بسته قراره بدست من برسه یا توی تلگرام ارسال میکنید؟ممنونم

    1. alikhosravi alikhosravi گفت:

      سلام دوست عزیز من از تاخیری که رخ داده از شما عذز خواهی میکنم با آقای گلبیدی هماهنگ کردم قرار شد با شما تماس بگیرند
      به نظرم اگه دوره ای که خریداری کرده اید رو براتون پست کنیم خیلی راحت تر باشید و این تاخیر ها دیگه به وجود نمی آد .
      با تشکر

  7. احمد گفت:

    سلام میخاستم اگه میشه تعریف و تفاوت دقیق این اصطاحاتو بگید…
    طرح ریزی
    استراتژی
    بازی استراتژیک
    بازی تاکتیکی
    بازی پوزیسونی
    تصمیم تاکتیکی
    تصمیم پوزیسونی
    قربانی پوزیسیونی

    1. alikhosravi alikhosravi گفت:

      سلام دوست عزیز پاسخ بخشی از سوال شما در پست تکنیک و تاکتیک در شطرنج موجود می باشد با این حال تا ۲۴ ساعت آینده پاسخ شما در همین صفحه قرار داده خواهد شد با تشکر .

  8. hossein گفت:

    سلام .

    سوال اول : لطفا بگید چطوری در یادگیری شطرنج برنامه ریزی کنیم . چه چیزهایی رو باید روزانه انجام بدیم . چه تمرینهایی رو روزانه انجام بدیم . چندتا تمرین انجام بدیم . چندتا پازل حل کنیم . اگر کتاب مطالعه میکنیم روزانه چندتا مبحث رو مطالعه و یاد بگیریم . و همینطور سی دی یا دی وی دی ؟؟

    سوال دومم هم اینه که نحوه صحیح مطالعه کتابهای شطرنجی رو لطفا بیان کنید ممنون میشم . مثلا چطوری حرکات رو در ذهنمون جای بذاریم . چطوری خلاصه برداری کنیم . روزی چند صفه یا چند مبحث از کتاب رو مطالعه کنیم و …

  9. hossein گفت:

    این چه سایتیه که ده روز پیش پیام دادم هنوز کسی جواب نداده . آدم رو دلسرد میکنید از ادامه همراهی

شما هم نظر خود را در مورد این پست به ما بگوید

دیگر مطالب این بخش

btn-to-top-page