آیا می دانید با دوره های آموزشی Vchess می توانید از 0 تا 100 شطرنج را در خانه فرا بگیرید؟

اهمیت رخ و ستون ها در شطرنج

اهمیت رخ و ستون ها در شطرنج

این مقاله به نسبت مقاله های گذشته هم کاربردی تر هم شیرین تر و هم یه جورایی آسان تر است .طرح های استراتژیک رخ رابطه تنگاتنگی با ستون ها و عرض هفتم و هشتم دارد .که با توجه به این وابستگی سعی دارم طرح های ستون را نیز برای شما در همین مقاله بیان کنم.

در یک پوزیسیون ما سه نوع ستون اصلی داریم :

ستون باز : ستونی است که در آن هیچ پیاده ای نه از ما و نه از پیاده حریف وجود ندارد .
ستون بسته : در این ستون حداقل یک پیاده از ما و یک پیاده از حریف وجود دارد.
ستون نیمه باز : در این ستون فقط یکی از طرفین پیاده در آن دارد و طرف دیگر هیچ پیاده ای در آن ندارد بنابراین برای یک نفر این ستون نیمه باز و برای طرف دیگر این ستون بسته است .
مثال: در این پوزیسیون نوع ستون ها را مشخص کنید ؟(از دید سفید)

اهمیت رخ و ستون ها در شطرنج

A : …… B : …… C : …… D : …… E : …… F : ……G : …… H : ……
امّا آن چیزی که اهمیت بیشتری پیدا می‌کند این است که شیوه‌ی به وجود آمدن این ستون ها چگونه است . تا بتوانیم با شناخت شیوه‌ی وقوع آن ها طرح های استراتژیک را پایه ریزی کنیم، کلا خلا در ستون ها به شیوه های تعویض پیاده، تعویض سوار و قربانی پیاده ایجاد می شود.

تعویض پیاده :

حالت اوّل تولید ستون باز : یک پیاده با پیاده دیگر به صورت متقارن تعویض شود .

۱٫e4 e5 2.d4 d6 3.dxe5 dxe5

حالت دوّم تولید ستون نیمه باز : یک پیاده با پیاده دیگر به صورت نامتقارن تعویض شود .

۱٫ e4 e5 2. d4 f6 3. dxe5 fxe5 4. f3 d6

حالت سوّم تولید ستون نیمه باز : یک پیاده با پیاده دیگر تعویض امّا با سوار پیاده پس گرفته می شود .

۱٫e4 e5 2.d4 Nc6 3.dxe5 Nxe5

نکته :

به تفاوت حالت دوم و سوم دقت کنید . هر دو , تولید دو ستون نیمه باز کرده اند اما در حالت دوم بین دو ستون نیمه باز یک ستون فاصله اما در حالت سوم بین دو ستون نیمه باز هیچ فاصله ای موجود نیست .

تعویض سوار :

حالت چهارم تولید ستون نیمه باز : در این حالت در اثر زد و خورد بین دو سوار پیاده تغییر ستون خواهد داد.

۱٫e4 e5 2.Nc3 Bb4 3.d3 Bxc3+ 4.bxc3

قربانی پیاده:

حالت پنجم تولید نیمه باز یا باز : در این حالت شما یک پیاده را برای باز شدن یا نیمه باز شدن و فعال شدن سوارهایتان قربانی می‌دهید .

۱٫e4 e5 2.d4 exd4 3.c3 dxc3 4.Bc4 cxb2 5.Bxb2

نکته :

به حالت چهارم ستون پیوندی و به حالت پنجم ستون خالی هم گفته می‌شود .

نکته :

اصطلاح ستون پرشی نام یک ستون نیست بلکه به حالتی گفته می شود که رخ پیاده را دور می زند و جلوی آن قرار می گیرد که گفته می شود رخ پرش کرده و به اصطلاح یک ستون پرشی ایجاد کرده است .

اما چرا ما سعی می کنیم با رخ ها ستون باز و نیمه باز را بگیریم ؟

پاسخ کاملا روشن است . ما چهار استراتژی داریم . ماتریال , فضا , زمان و داینامیک و آن استراتژی که در ستون باز و نیمه باز به دنبالش هستیم بدون شک فضا است .
برای مثال به پوزیسیون زیر دقت کنید :

در اختیار داشتن فضا در شطرنج

بدون شک فضایی که سیاه در اختیار دارد بیشتر از فضایی است که سفید در اختیار گرفته و برای اینکه این فضا را سفید بخواهد جبران کند باید رخش را به f1 برساند . رخ سیاه ۵ خانه و رخ سفید ۳ خانه را در ستون c فعلا در اختیار دارند، پس تغییر ساختار ستون ها یکی از طرح های ما برای کنترل فضای بیشتر است .

نکته :

یکی از علت هایی هم که ما می گوییم از ایجاد ساختار پیاده ای متقارن خودداری کنید همین است که موجب می‌گردد طرفین فضا و در نتیجه امکانات مساوی را در اختیار داشته باشند .

نکته :

از همینجا لازم است بگویم دچار تک بعدی نگری در طرح های استراتژیکی نشوید . یعنی چه ؟
این تک بعدی نگری یعنی اینکه ما در طرح های استراتژیک هم نیازمند محاسبات هستیم البته این محاسبات همان دو دوتا کردن توی تاکتیک ها و ترکیب ها نیست که شما بگویید خیلی راحت می توان آن را بدست آورد .
محاسبات استراتژیک در واقع باید اولویت بندی شوند، یعنی شما باید ببینید توی این پوزیسیون کدام طرح برنده خواهد شد و این نکته را هم بدانید هر طرح استراتژیک بنا به شرایط پوزیسیون بر دیگری ارجح است .

  بیشتر بخوانید : هنر محاسبه

برای مثال اگر به شما بگویند در اینجا با توجه به ساختار پیاده ای چه کسی برتر است چه می گویید؟

طرح استراتژیک

با توجه به بحث فضا احتمال دارد بگویید سیاه فضای بیشتری دارد اما با توجه به طرح استراتژیک پیاده منفرد این پیاده هر لحظه امکان سقوط دارد پس باید بگویید این بستگی به جایگیری سایر سوارها دارد و نمی توان تشخیص داد .

  بیشتر بخوانید : پیاده منفرد

نکته :

داخل کتاب‌های مختلف فرم‌های پیاده‌ای را بر اساس ستون ها هم دسته بندی کردند اما چون شما مرکز را به خوبی طبق اصول شطرنج مدرن یادگرفتید اصلا صلاح نمی بینم بخواهید این فرم ها را حفظ کنید چون نتنها کارآمد نیستن گمراه کننده نیز هستند اما استراتژی ستون ها برای من خیلی مهم است و من دوست دارم شما این استراتژی را متناسب بافرم پیاده ای یادبگیرید .

نکته :

رخ ها در آخر بازی اهمیت دو چندانی دارند و تجربه نیز به من ثانبت کرده افرادی که آخربازی رخ قوی دارند در وسط بازی هم به راحتی از حداکثر قدرت رخ ها استفاده می کنند الان که شما با انواع ستون و نحوه پدید آمدنشان آشنا شدید جا دارد یک یادی کنیم از مقاله خوب آرون نیمزویچ در مورد ایجاد پست در ستون های باز، نیمزویچ همیشه از تئوری ستون‌های باز خودش به عنوان ” گرامی ترین ابداع خود ” سخن می گفته است و این بی دلیل نیست .

  بیشتر بخوانید : وسط بازی

تئوری ستون های باز آرون نیمزویچ :

سوارها را در مرکز بنشانید تا اولا جلوی تحرک پیاده‌های حریف را بگیرید ثانیا حریف را مجبور کنید تا سوار شما را تعویض کند با اینکار ستون های مرکزی برای شما نیمه باز خواهند شد و آنگاه با سوارهای خود در ستون فشار آورید .

رخنه :

ایده اصلی هر ستون انتقال رخ از آن ستون به عرض هفتم یا هشتم است که به آن رخنه می گویند در اثر رخنه شما می توانید از طریق درو کردن یا حمله از کنار از حریف برتری بگیرید .
با توجه به این تئوری حالابه راحتی می توانید درک کنید که چرا ما در مقاله بلوکه کردن پیاده رونده می گفتیم بلوکه شدن پیاده در اثر تعویض نه تنها در مرکز ایرادی ندارد بلکه مناسب هم هست .

  بیشتر بخوانید : بلوکه کردن پیاده رونده

سه اصطلاح بسیار مهم :

رخنه : انتقال رخ یا وزیر از طریق ستون به عرض هفتم و هشتم گفته می‌شود .
درو کردن : زدن سوارهای سبک و سنگین در عرض هفتم و هشتم .

سوار های سبک و سنگین

۱٫Qh1 Kg8 2.Qh7 Kf8 3.Qh8 Ke7 4.Qc8

حمله از کنار : با استفاده از این مانور برای گرفتن مهره دفاع شده در عرض استفاده می کنند.

حمله از کنار

۱٫Qh1 Kg8 2.Qh7 Kf8 3.Qh8 Ke7 4.Qg7

به مانور وزیر دقت کنید به مانور وزیر در h7-h8-xg7 مانور حمله از کنار می گویند .
البته در اینجا ما پوزیسیون خیلی ایده آلی را نشان دادیم و باید بدانید این سه کار همراه با یک سری مشکلاتی است که باید بتوانید این مشکلات را مانند سنگی کوچک که جلوی پایتان است کنار بزنید .
یادتان که هست پیاده حمایت شده پیاده ای ایست که توسط پیاده های خودی حمایت شده باشد و نه سوار یا شاه . در پوزیسیون قبل به خوبی شما می بیند که پیاده ها مانع انتقال سریع رخ به عرض هفتم و هشتم می شوند.
برای گرفتن پیاده حمایت شده و حمایت نشده به دو شیوه می توان اقدام کرد :

حمله تدریجی :

حمله تدریجی خود بر اساس اینکه پیاده حمایت شده باشد یا حمایت نشده به دو دسته تقسیم می گردد در هم شکستن پیاده حمایت نشده خیلی آسان تر از پیاده حمایت شده است برای شکستن پیاده حمایت نشده کافی است در پی این سه هدف پیش برویم :
✅ افزایش فشار برروی پیاده
✅ حذف مهره‌های مدافع
✅ قطع ارتباط مهره مدافع با پیاده
این سه گام بالا را برای خودتان بارها و بارها تکرار کنید چون این سه پارامتر طرح های استراتژیک ما را برای حمله به یک نقطه تشکیل می دهند که من جلو تر در موردشان بیشتر خواهم گفت .
اما برای صخره های سنگی یا بهتر بگیم زنجیره های پیاده ای پیاده های حمایت شده باید دست به دامن همان حملات گازانبری پیاده ای و یا حمله اقلیت و سایر این گسست های پیاده ای که قبلا خواندیم شد تا پیاده بدون حامی شود و بعد حمله کنیم .

حملات ناگهانی :

حملات ناگهانی یعنی قربانی دادن یک مهره برای باز گرفتن آن پیاده به منظور باز شدن ستون برای مثال در دو حرکت مات کنید :

حملات ناگهانی

نکته :

ابتکار عمل که یادتونه به یاری خدا، اصل دونقطه ضعفم که چند جلسه قبل با هم خواندیم . حالا یکی از طرح های استراتژیکی که شما باید به خوبی آن را بدانید این است . ما با استفاده از پارامترهای حمله تدریجی سعی می کنیم که یا باعث سقوط پیاده شویم یا ابتکار عمل را در دست بگیریم یا یک حواس حریف را پرت کنیم و از نقطه ضعف دوم بهره برداری کنیم .
برای مثال یکی از کاربردهای حمله تدریجی، اصل دو نقطه ضعف، انتقال حمله از ستونی به ستون دیگر است برای مثال دقت بفرمایید :

حمله تدریجی

سیاه به خوبی دارد از پیاده‌ی ستون c خود دفاع می کند اما یک نقطع ضعف دیگر او پیاده ایست که در خانه‌ی a تنها افتاده حالا ما با استفاده از اصل دو نقطه ضعف می خواهیم برروی این دو پیاده با هم فشار آوریم که یکیش سقوش کنه پس طرح سفید انتقال رخ از ستون c به a خواهد بود .

طرح های استراتژیک در ستون باز :

✅ رخنه با رخ یا وزیر به عرض هفتم و یا هشتم برای درو کردن یا حمله کناری .
✅ در صورت بسته بودن ستون توسط پیاده ها : حمله ناگهانی، حمله تدریجی

اهداف در حملات تدریجی :

✅ سقوط پیاده با حمله گاز انبری به زنجیره یا حمله اقلیت و سایر موارد .
✅ رسیدن به ابتکار عمل و ایجاد نقطه ضعف
✅ استفاده از اصل دو نقطه ضعف
امّا گاهی اوقات هیچ نقطه ضعفی نیست من در اینجا از مثال خود آرون نیمزویچ استفاده می‌کنم :

اهداف در حملات تدریجی

بررسی گام به گام برای یافتن بهترین استراتژی :

در پوزیسیون فوق نوبت حرکت با سفید است و هیچ ستون بازی نیست ساختار پیاده ای در مرکز هم یک ساختار پیاده‌ای متحرک است و فرماسیون پیاده‌ای پرشی است اما هیچ یک از مطالبی که گفتم فکر نکنم بتونه به طرح ریزی شما بیانجامد .
✅ حالا اول خودتان یکم روی این پوزیسیون فکر کنید. بهترین حرکت سفید چیست ؟
✅ آیا مثل ساختار پیاده‌ای مرکزی متحرک رخ ها را زیر پیاده e بگذاریم و آن را جلو ببریم ؟
✅ آیا از حمله ناگهانی رخ در d6 استفاده کنیم ؟
✅ آیا نقطه ضعف دیگری هم برای سیاه وجود دارد؟
این ها همه اون سوالاتی هست که انتظار دارم الان توی ذهن شما بوده باشه .

روند تحیلیل :

نظرتون با حمله تدریجی چیست ؟
یعنی رخ ها را در ستون d دو پشته کنیم . خب این کار یک کار خوبی هست اما الان هم نیرو کافیه اما ما باید زنجیره پیاده ای او را گسسته کنیم پس حالا سوال این می شود من چگونه حمله کنم که این پیاده تضعیف شود ؟ باید به مدافع آن یعنی پیاده‌ی c7 حمله کنم پس حرکت صحیح اسب در d5 خواهد بود .
وحال یا پیاده باید بیاید به c6 یا اینکه رخ به c8 برود در انتخاب اول که دیگر طرح شما مشخص است، اسب را به c3 می برید بعد که رخ را برای دفاع پیاده d آورد شما رخ ها را دو پشته و پیاده سقوط می کند و اگر که بخواهد رخ c8 کند شما خیلی راحت رخ را دو پشته و سپس یکی از رخ ها را به ستون c انتقال تا بالاخره مجبور شود پیاده را به c6 آورد .

در این جا به خانه‌ی d5 خانه‌ی استراتژیک و خانه داینامیک هم گفته می‌شود چون تحرک بازی وابسته به گرفتن اینخونه توسط سفید است و سیاه باید از آن دفاع می کرد .

دیدبان :

سواری است که تحت حمایت پیاده خودی در نیمه دشمن مستقر و در ستونی باز قرار دارد .
بسیارعالی اکنون شما الان هم با طرح های استراتژیک پیاده ها، فیل ها، اسب ها و رخ ها آشنا شدید و چون وزیر ترکیبی است از رخ ها و فیل ها می توان طرح های استراتژیک آن ها را کم و بیش به وزیر هم نسبت داد .

نظرات خود را با یک کلیک به ما بگویید ...

شما هم نظر خود را در مورد این پست به ما بگوید

دیگر مطالب این بخش

btn-to-top-page